ఆ రోజుల్లో దానవచక్రవర్తి వృషపర్వుడు పాలించేవాడు. అతని కులగురువు శుక్రాచార్యులు. వృషపర్వునికి శర్మిష్ఠ అనే కుమార్తె ఉండేది.
పచ్చయౌవన శోభతో అలరారే శర్మిష్ఠ ఒకనాడు ఉద్యానవనంలో తన చెలికత్తెలతో, గురుపుత్రి దేవయానితో కలిసి విహరిస్తూ ఉండింది. కొంతసేపు పూలు కోసి, మరికొంతసేపు పూల తీగలతో చేసిన ఉయ్యాలలలో ఊగుతూ ఆనందించింది. తరువాత అలసిపోయి పద్మసరోవరంలో చెలికత్తెలతో కలిసి ఈదుతూ జలక్రీడల్లో మునిగిపోయింది.
ఆ సమయానికే గౌరీనాథుడైన పరమశివుడు ఆ ప్రాంతానికి విహారానికి వచ్చాడు. ఆయనను గమనించిన ఆ తరుణీమణులందరూ తొందరగా గట్టుమీదికి వచ్చి త్వరత్వరగా వస్త్రాలు ధరించారు.
ఆ తొందరలో దేవయాని పొరపాటున శర్మిష్ఠ ధరించిన చీనాంబరాన్ని కట్టుకుంది. అది గమనించిన శర్మిష్ఠ కోపంతో ఇలా అన్నది – “వా! నా దువ్వలువ కట్టే సాహసం ఈ దాసీకి ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?” .. అని నిందించింది. అప్పుడు దేవయాని మరింతకోపంతో:
అఖిలలోకాలూ సృష్టించినవాడు ప్రజాపతి బ్రహ్మ. బ్రహ్మవంశంలో జన్మించిన భృగువంశీయుడే నా తండ్రి భార్గవుడు.ఆయన కుమార్తెను నేను. నర్వలోక పూజ్యు తయిన ఆచార్యశుక్రుని కుమార్తెను. నా వస్త్రాలు ధరించే దుస్సాహనం నీకెక్కడిదే !
“తండ్రి అనుగ్రహంతో జీవించే తండ్రి బిడ్డవు నువ్వు. యజ్ఞంలో హవిస్సు స్వీకరించే అర్హత నీకు ఎప్పుడైనా వస్తుందా? ఇంత మాత్రం తెలియక నన్ను అవమానిస్తున్నావా?” అని శర్మిష్ఠ తీవ్రంగా దూషించింది.
మహారాజు కుమార్తె చేసిన ఆ దూషణను భరించలేక దేవయాని త్రాచుపాము బుసకొట్టినట్టు కోపంతో వణికిపోయింది. పళ్ళు పటపట కొరికుతూ పెదవులు కంపించాయి. అప్పుడే శర్మిష్ఠ మరింత కోపంతో ఇలా అంది:
“ఇది మా నాన్న దగ్గర సూచకుడైన ఆ దరిద్రుడి కూతురు కదా! దీనికి ఇంత గర్వమా? దీన్ని ఆ నూతిలోకి తోసేయండి!”
రాజకుమారి ఆజ్ఞ మేరకు చెలికత్తెలు దేవయానిని ఆ నూతిలోకి తోసివేశారు. ఆ తర్వాత శర్మిష్ఠ ఆనందంతో తన ఇంటికి వెళ్లిపోయింది.
కొంతసేపటి తరువాత Yayati మహారాజు వేటకు ఆ ప్రాంతానికి వచ్చాడు. దాహంతో నీరు కోసం తిరుగుతుండగా నూతి దగ్గర నుంచి వినిపించిన అరుపు విని లోపలికి చూశాడు. అక్కడ దుఃఖంతో ఉన్న యువతిని గమనించి ఆమెను రక్షించాలనే సంకల్పం చేశాడు.
వెంటనే తన ఉత్తరీయాన్ని ఆమెకు కట్టుబట్టగా ఇచ్చి, చేయూతనిచ్చి **Devayani ని పైకి లాగి రక్షించాడు పర్యాప్త స్వేదజలాంగి వాళి సముదాయ స్వర్గవిక్ భార్గవిక్ ఆబావినుండి కుడిచేతితో తన్ను పైకిలాగిన ఒవియాతిని చూస్తూ దేవయాని ఆర్యా! “పాణిగ్రహణం చేసిన నిన్ను తప్ప మరొకరిని భర్తగా స్వీకరించను. పద్మాలలో మకరందాన్ని ఆస్వాదించే తుమ్మెద మరొక పువ్వుపైకి వెళ్తుందా? నేను రాక్షసగురువైన కవులవారి కుమార్తెను. నా పేరు దేవయాని.
కొంతకాలం దేవగురునందనుడైన కచుడు మా తండ్రి పాదాల దగ్గర సంజీవనీ విద్యను నేర్చుకోవడానికి వచ్చాడు. అప్పటికి ఆయనపై నా మనసు ఆకర్షితమైంది. కానీ ఆయన గురుపుత్రిని వివాహం చేసుకోలేనని నన్ను తిరస్కరించాడు. ఆ కోపంతో నేను అతనిని శపించాను.
వెంటనే ఆయన కూడా ఆగ్రహంతో ‘నీ వంశానికి చెందినవాడు నిన్ను వివాహం చేసుకోడు’ అని నన్ను శపించాడు. అందువల్లనే నేను నిన్ను నా భర్తగా స్వీకరిస్తున్నాను” అని చెప్పింది.
దేవుడి సంకల్పమే ఇలా జరిగిందని భావించిన Yayati అంగీకరించాడు.
తర్వాత Devayani తన ఆశ్రమానికి వెళ్లి తండ్రి అయిన **Shukracharya**కి శర్మిష్ఠ చేసిన దురాకార్యాన్ని, తనపై మాట్లాడిన అవమానకరమైన మాటలను వివరించి,
“నాన్నా! ఇలాంటి క్రూరుల సేవలో బ్రతకడం కంటే పావురాల్లా అడవుల్లో తిరుగుతూ బ్రతకడం మేలుకాదు?” అని బాధతో చెప్పింది.
కుమార్తెపై అపారమైన ప్రేమ కలిగిన శుక్రాచార్యులు రాక్షస రాజధానిని విడిచి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఈ విషయం తెలిసి Vrishaparva పరుగు పరుగున వచ్చి శుక్రాచార్యుల పాదాలపై పడిపోయి తన తప్పును క్షమించమని వేడుకున్నాడు.
అప్పుడు ఆచార్యుడు ఇలా అన్నాడు:
“దానవేంద్రా! ఇకనుంచి నీ కుమార్తె Sharmishtha తన దాసీజనంతో కలిసి నా కుమార్తె దేవయానికి సేవ చేయాలి. అందుకు సిద్ధపడితేనే నేను నీ దగ్గర ఉంటాను.”
వృషపర్వుడు ఆ షరతును అంగీకరించాడు. అనంతరం శుక్రాచార్యులు **Yayati**ను పిలిపించి తన కుమార్తె దేవయానిని అతనికి ఇచ్చి విధివిధానాలతో వారి వివాహాన్ని జరిపించారు. యయాతి మహారాజుతో దేవయానినీ, ఆమె చెలికత్తెలనూ పంపుతూ: యయాతీ!
“ఈ రాక్షసరాజు కుమార్తెతో నీకు ఎలాంటి సంగమం ఉండకూడదు” అని Shukracharya, Sharmishthaను చూపిస్తూ ఆదేశించాడు.
తరువాత Yayati, Devayaniతో కలిసి విలాస విహారాలు చేస్తూ, ఆమెకు సంతోషం కలిగిస్తూ జీవించాడు. కాలక్రమేణా వారికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు — Yadu మరియు Turvasu.
అలా ఉండగా ఒక రోజు Sharmishtha ఏకాంతంలో Yayatiని కలిసి తన మనసులోని కోరికను వ్యక్తం చేసింది. ఆమె అభ్యర్థనకు యయాతి అంగీకరించి ఆమెతో కూడా సమాగమం జరిపాడు. శర్మిష్టకు ముగ్గురుకొడుకులు కలిగాక దేవయానికి ఆరహస్యం తెలిసింది.
యయాతి ఎంతవేడినా దేవయాని వినక తండ్రికి చెప్పింది. ఆయన కోపించి తక్షణం వార్ధక్యం అనుభవించు, అన్నాడు. యయాతి దీనంగా ఆయన పాదాల వ్రాలి: ఆర్యా! ఈ వాటికి వారు దేవయాని మీద మననుతీరలేదు. అనుగ్రహించండి అని ప్రార్థించాడు.
“నీ ముసలితనాన్ని నీ కుమారులలో ఎవరికైనా ఇచ్చి, వారి యౌవనాన్ని స్వీకరించు” అని Shukracharya శపించి పంపించాడు.
అప్పుడు Yayati తిరిగి తన రాజధానికి వచ్చి, పెద్ద కుమారుడైన **Yadu**ను పిలిచి,
“నాయనా! నా మీద పడిన ఈ వార్ధక్యాన్ని నువ్వు స్వీకరించి, నీ యౌవనాన్ని నాకు ఇస్తావా?” అని అడిగాడు.
అప్పుడు ఆ యువకుడు ఇలా అన్నాడుతండ్రీ! ముసలితనాన్ని చూసి యువతీజనం అసహ్యంతో దూరంగా వెళ్లిపోతారు. దానికితోడు శరీరంలో ఆరోగ్యం సరిగా ఉండదు.
వ్యాధులతో బాధపడలేక వినుగుపుడుతుంది. నవయౌవనంలో లభించే సర్వభోగాలూ విడిచి మునలితనాన్ని ఎవరు కోరివరిస్తారు? అని సమాధాన మిచ్చాడు. మిగిలిన వారుకూడా అలానే సమాధాన మిచ్చారు.
